Waarschijnlijk heeft de realisatie van het Mispelplein als kunstwerk in Doetinchem, wel de langste voorbereidingstijd ooit gekend. Volgens Adelheid Kortekaas staan van plan tot uitwerking zeven-en-dertig jaar op de teller. In 1986 is voor de viering van 750-ste verjaardag van Doetinchem een ontwerpplan uitgeschreven. Kunst maken met een lokale ondernemer. Het kunstenaarsechtpaar Huub en Adelheid Kortekaas maakte samen met Vulcanus een plan.
Lees hier hoe het verder ging…
De mispel in het wapen van Doetinchem
Huub en Adelheid Kortekaas waren direct enthousiast nadat Jan Jenniskens zijn verhaal had gedaan over de ontwerpwedstrijd. Geïnspireerd door het wapen van Doetinchem kwam het idee voor de vorm van de mispel naar boven. De mispelbloemen verwijzen naar de ontstaanslegende van het Graafschap Gelre. Ook het werken met (corten)staal sprak Huub Kortekaas (1937-2024) erg aan, cortenstaal was een van zijn favoriete materialen. Geïnspireerd door de mispel en hun kunstwerk de Metafysische Tuin in de Tempelhof in Winssen, ontstond een vlak van tien bij tien tegels. Er liggen 99 cortenstaaltegels met mispelbloemen, de 100ste tegelruimte is vrij. Daarvoor geldt de uitnodiging aan de bezoeker: “ga hier staan, de 100e mispelbloem ben jij.’’ Zo word je als bezoeker onderdeel van het kunstwerk.
Op deze luchtopname kun je de vorm van de mispel in het plein goed zien. In een van de bloembladeren is het kunstwerk ‘de 100 ste mispel ben jij’ gemaakt. © website gemeente Doetinchem.
Huub en Adelheid Kortekaas
De kunstobjecten van het echtpaar Kortekaas vertonen sinds 1991 allemaal kenmerken van de zogenaamde quantum-kunst. Dit kunstenaarsduo heeft het begrip ‘quantum-art-kunst’ geïntroduceerd. Het is een zoektocht naar symbiose tussen economie, spiritualiteit en cultuur door middel van kunst. Getallen en afmetingen spelen een doorslaggevende rol in de ontwerpen van dit duo. We kennen allemaal de tekening van de Vitrivius-man van Leonardo da Vinci. De Vitruviusman wordt gezien als een symbool van het humanisme, met de mens als het middelpunt van het heelal. Het ontwerp van de zaailing van Kortekaas is op hetzelfde principe gebaseerd. Meer lezen over dit kunstenaarsechtpaar? Lees dan hier verder.
De aanleiding voor dit kunstwerk
Om het 750-jarige bestaan van Doetinchem (1986) feestelijk te vieren, bedachten de Gruitpoort Galerij en het Samenwerkingsverband Kunstzinnige Vorming ‘Oost-Gelderland’ een ontwerpwedstrijd: Kunstenaars zouden samen met een lokaal productiebedrijf, een kunstwerk ontwerpen. Kunstenaarsechtpaar Kortekaas uit Winssen ontwierp toen een ‘plein’ met 100 mispelbloemtegels. Het lokale productiebedrijf waarmee zij wilden samenwerken was ijzergieterij Vulcanus uit Langerak. De uitvoering van dit plan is toen om meerdere redenen niet doorgaan (zie kopje Vulcanus). Eén van die redenen was dat er geen geschikte plek te vinden was. Die werd 37 jaar later door Projectteam Oude IJssel wel gevonden. In 2023 is het kunstwerk gerealiseerd voor een nieuw plein in het centrum van Doetinchem: het Mispelplein.
IJzergieterij Vulcanus
Dat het een samenwerking met ijzergieterij Vulcanus in Langerak zou worden, stond ook vast. Dat was een gegeven voor de opdracht voor de ontwerpwedstrijd. Het voortbestaan van deze ijzergieterij kent een bewogen geschiedenis. “Verschillende keren ging de zaak failliet en kwam er weer een andere directeur. En steeds werd ons plan weer opgepakt,” vertelt Adelheid Kortekaas met enige verwondering. “We waren verrast dat na het faillissement van 2019 er toch weer een doorstart kwam.” De toenmalige directeur, Grietinus Kamps, zag het ontwerp van de mispel en vroeg wat de status van dit project was. Zo kwam het echtpaar andermaal naar Langerak en hebben ze het plan opnieuw besproken. Het resultaat is sinds 2023 te zien bij de Wijnbergse toegang tot het centrum.
Lees hier het laatste nieuwe over Vulcanus.
@ tekst en foto’s Wilma Lankhorst.
Dit verhaal is mede tot stand gekomen door een gesprek met Adelheid Kortekaas en de informatie uit de omvangrijke kunstrapportage van Paul van der Lee, Jan Jenniskens en Albert Ordelmans. Dank aan allen.